Kullanıcılara, Poka; Hatalara Yoke

Sistem tasarlarken her şeyi hesaba kattığımız gibi ergonomi açısından rahat kullanımı yani kullanıcıları da düşünürüz. Zira kullanıcılar için tasarlanır sistemler. Eğer kullananı ya da fayda sağlayanı yoksa bir sistemin, o sistem bir işe yaramıyor demektir. Bununla birlikte kullanıcıları düşündüğümüz gibi aynı zamanda sistemimizi de düşünmemiz ve sistem güvenliği ile sürekliliği ya da diğer bir deyişle uzun ömürlülüğünü de sağlamamız gerekiyor. İşte burada devreye Poka Yoke giriyor…

poka-yoke

Shigeo Shingo isimli dâhi bir Japon tarafından ortaya atılan, sistemi ve dolayısıyla aynı zamanda da kullanıcıları koruma amaçlı hata önleme yöntemlerinin tümüne birden Poka-Yoke diyoruz. (İlk ortaya atıldığında “aptal engelleme” anlamında baka-yoke terimi kullanılmasına rağmen, çalışanların tepkilerinden sonra poka-yoke adı tercih edilmiştir.) Endüstriyel anlamda her şeyin en iyisini kalite sistemine katmış olan ve dünyaca kalitenin markası haline gelmiş olan Toyota Üretim Sistemi’nin de bir parçası olan Poka-Yoke’yi AR-GE faaliyetleri dahilinde etkin olarak kullanmamız da mümkün. Genelde son kullanıcı ve mamül bazında anlaşılan Poka-Yoke metotlarını aynı Toyota Üretim Sistemi’nde olduğu gibi yarı mamül aşamalarında da kullanabiliriz. Şöyle ki;

Seri imalat yapılan bir montaj hattındaki montajlanan yarı mamüllerin yanlış monte edilmesini engellemek için farklı civata grupları kullanılabilir. İlgili civata grupları kalitelerine göre boyanarak doğru mukavemet değerine sahip bağlantı elemanlarının doğru yerlere takılması sağlanabilir. Seri montajı sağlayabilmek için, sadece doğru şekilde pozisyon verildiğinde monte edilebilecek şekilde tasarımlar oluşturulabilir. Ve bu örneklemeler daha da artırılabilir. Bunun yanı sıra Shigeo Shingo’nun seri imalat için tanımladığı 3 ana poka-yoke yöntea grubu vardır:

  1. Dokunma metodu ürünün şekil, renk veya başka fiziksel özelliğine göre hatayı ayrıştırır
  2. Sabit Sayı metodu belli sayıda haraket yapılmadığı zaman operatörü uyarır
  3. Sıralama metodu belli sıradaki işlemlerin adım adım yapılıp yapılmadığını değerlendirir.

Aslında evinde bilgisayarı, cebinde telefonu olan herkes poka-yoke nimetlerinden yararlanmaktadır. Örneğin cep telefonunuzun kulaklık girişi ile şarj girişleri aynı biçimde tasarlanmış olsalardı telefonunuza zarar verebilirdiniz. Ya da bilgisayar parçalarının her birinin kendine özel giriş soketlerinin olması da yanlış montajı engellemek için uygulanmış bir poka-yoke yöntemidir.

Dolayısıyla eğer seri imalat hattı ya da yeni ürün tasarlayan bir teknik eleman iseniz, üretim maliyetlerini en aza indirebilmenizi sağlayabilecek poka-yoke yöntemlerine de başvurmanız menfaatinize olacaktır.

Written by Cihan Koç

1982 doğumlu ve Çankırılıyım. 2009 Karadeniz Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği bölümü mezunu olmakla birlikte kendi yazılım şirketimde çalışmaktayım…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir