Paslanmaz Çelik Nedir

Paslanmaz çelik, adı üzerinde paslanmaz olarak yaygın tabir edilen korozif etkilere karşı (nem vb.) oksitlenmeye karşı dayanıklı olan çeliktir. Paslanmama yani korozif etkilere karşı dirençli çelik üretmek için en az % 10,5 krom krom elementi kullanılmaktadır.. Bu sayede çelik, aşındırıcı atmosferik şartlar veya aşındırıcı kimyasal ortamlara karşı dayanım kazanır. Paslanmaz çeliğin 5 farklı kategoriye ayrılmış 60 farklı çeşidi vardır. Paslanmaz çelik, karbonlu standart çeliklerden ve farklı alaşımlı çeliklerin çoğundan pahalı olmasına ve de sanayide kullanımının onlara nisbeten daha az olmasına rağmen dünya piyasalarında çok önemli bir yere sahiptir.

PASLANMAZ ÇELİĞİN TARİHİ

Paslanmaz çeliği 1913’te İngiltere doğumlu Harry Brearly keşfetmiştir. Bir deney esnasında, çeliğin içindeki krom oranının %12 ve üzerine çıkartıldığı zaman çeliğin korozyona olan direncinin arttığını gözlemlemiştir. Harry Brearly, paslanmaz çeliği keşfeden kişi olarak bilinir ve paslanmaz çelik türlerinin bir çoğunun geliştirilmesine katkısı olmuştur.

Paslanmaz çeliğin gelişim süreci 1. Dünya Savaşı esnasında durma noktasına gelmiştir. 1920lerin sonlarına gelindiğinde martenzitik ve östenitik paslanmaz çelik çeşitlerinin en kullanışlı türler olduğu tespit edilmiştir. Martenzitik paslanmaz çelikler %12 ile %18 arasında krom içerirken östenitik paslanmaz çelikler ise %18 krom ve % 8 nikel içerir.

Günümüz piyasalarında paslanmaz çelik denilince, içerisinde minimum %10,5 krom bulunduran ve korozyon  mukavemeti yüksek olan çelik anlamında kullanılır. Krom sayesinde çeliğin çevresinde kendini yenileyebilen bir tabaka oluşur ve bu da çeliğin paslanmasını önleyen en önemli faktör sayılır.

Paslanmaz çeliğin geliştirilme çalışmaları hala devam etmektedir ve 5 ana gruba ayrılır; ostenitik, ferritik, martenzitik, duplex ve de çökeltme sertleşmesi uygulanabilen alaşımlar..

 

PASLANMAZ ÇELİK ANA KATEGORİLER

300 Serisi Ostenitik – Alaşımlar: 301, 302, 303, 304, 305, 308, 309, 310, 314, 316, 321 seri paslanmaz çelikler krom ve nikel içerirler. Isıl işlem uygulamak mümkün değildir ve de mıknatıs tutmazlar. Şekillendirilebilme kabiliyetleri yüksektir. 300 serisi veya östenitik paslanmaz çelikler dünya paslanmaz çelik üretiminin yaklaşık %70 ‘ini oluştururlar. Östenitik yapı yaklaşık olarak %8–10 ‘luk bir nikel ilavesiyle oluşur.  Fakat, nikel tek başına östenitik yapıyı oluşturmaz. Mangan, nitrojen, karbon ve bakır gibi diğer elementlerin de yardımıyla östenitik özellik oluşturulur. Molibden takviyesi ile paslanma dayanıklılığı daha da artırılabilir. Dekorasyonda, makine imalatında, beyaz eşyada, kimya sanayinde ve evye imalatında kullanılır.

400 Serisi Ferritik – Alaşımlar: 405, 409, 429, 430, 434, 436, 442…Bu serideki paslanmaz çelikleri ise krom içerir. Mıknatıslanabilir fakat ısıl işleme tabi tutulmazlar. Ferritik paslanmaz çelikler genelde nikel içermeyip yüksek krom içeren (%12 ile %30 arasında), molibden, titanyum vanadyum gibi karbür yapıcı ve ferritik yapıyı istikrarlı kılan alaşım elementleri içeren bir paslanmaz çelik gurubudur. Genelde içerdikleri yüksek krom oranı, ferritiklere çok yüksek bir paslanmapaslanmaz-celik direnci sağlar. Daha çok yakın akrabaları olan karbon çeliklerin özelliklerine yakın mekanik ve fiziksel özelliklere sahip olan ferritik paslanmaz çelikler, östenitiklerin tersine manyetiktirler, düşük karbon içerikleri nedeniyle ısıl işleme tabii tutulamazlar ve kolayca haddelenebilirler. Bu tür çeliklere tek uygulanabilen ısıl işlem tavlama işlemidir.Ostenitikler kadar şekillendirilmeye uygun değildirler.

Written by Cihan Koç

1982 doğumlu ve Çankırılıyım. 2009 Karadeniz Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği bölümü mezunu olmakla birlikte kendi yazılım şirketimde çalışmaktayım…

3 Comments

Leave a Reply
    • Teşekkür ederim Fatih bey, gönül ister ki vakit problemimiz olmasa da daha sık ve daha faydalı içerikler üretelim. Şimdilik elimizden bu kadarı geliyor. Ama güzel gelişmeler planlıyoruz bu sene içerisinde. Kısmet olursa çok daha yararlı olacağımızı siz de göreceksiniz. Saygılarımızla…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir