Frezeleme Kesici Takımları

Tarama Kafaları

Talaşlı imalat yöntemlerinden olan frezeleme ya da diğer bir ifadeyle freze tezgahında talaş kaldırarak işleme yapabilmek için kesici takımlar kullanılır. Zaten talaşlı imalatta kesme olayı çok önemli bir konudur. Düzgün ve doğru kesme yöntemini kullanmakla birlikte; daha ucuza, daha kısa sürede ve daha kaliteli üretim yaparken bir yandan da kullandığınız kesici takımların ve cnc tezgahınızın verimli kullanım ömrü uzatılmış olur.

Aslında giriş paragrafımızda yüzeysel olarak ifade ettiğim hususlar üzerine ciddi araştırmalar (takım ve tezgah üreticileri tarafından) halen yapılmakta, akademik düzeyde deneysel arge çalışmaları yapılmaktadır. Piyasada yaygın olarak kullanılan takımlar için hazırlayacağımız yazı dizilerimize frezeleme takımları ile başlamayı uygun gördüm. Frezelemede en çok kullanılan kesici takımları önce sayalım sonra da tek tek inceleyelim. Frezelemede en çok kullanılan kesici takımlar şunlardır: Tarama  Kafaları , Parmak Frezeler, Matkaplar, Takma Uçlu Frezeler, Takma Uçlu Matkaplar, Raybalar, Küresel Frezeler , Kılavuzlar

 Tarama Kafaları

Tarama Kafaları
Tarama Kafaları

Tarama Kafası dediğimiz takımlar resimde görülmektedir. Universal ve CNC Freze tezgahlarında kullanılan tarama kafalarının farklı sayıda ve takım tasarımına göre farklı açılarda olan uçları elmas olarak piyasada bilinen kesici insertler sayesinde kesme işlemini gerçekleştirirler. İçten soğutma özelliğine sahip olan tarama kafaları aracılığıyla yüzey işleme ve kaba havuz boşaltma işlemleri yapılır. Malzemeye göre ve istenilen hassasiyete göre insert cinsi belirlenerek uygun ilerleme ve kesme hızları verilir. Eğer tarama kafasıyla işlenen yüzeylerde yüzey taşlama operasyonuna maruz kalacaksa, yüzeyde  0,2mm taşlama payı bırakılmasını tavsiye ederim.

Parmak Frezeler

Parmak Frezeler
Parmak Frezeler

Parmak frezeler , frezelemenin olmazsa olmazıdır. İstenilen parça geometrisini elde etmek için en büyük yardımcı kesici takımdır. HSS (Hard Stainless Steel) yani  paslanmaz hava çeliğinden ya da karbür alaşımlı takım çeliğinden üretilirler. Ø0,05 mm’den Ø60-70mm çaplara varan ölçülerde parmak freze bulunabilir. Farklı malzemeleri işleyebilmek için üretilmiş kaplamalı, zırhlı veya farklı helis ile farklı ağız sayılarında üretilmiş parmak frezeler mevcuttur. Tarama Kafalarında olduğu gibi insert kullanılan çeşitleri de piyasada vardır.

Düz parmak freze (square endmill) , küresel parmak freze (ball endmill) ve kenar radyüslü parmak freze (ball nose endmill) olmak üzere üç farklı geometride üretilir. Örneğin; formlu yüzeyleri ya da bölgeleri küresel parmak frezeyle işlemek istenilen sonucu verecektir, düz parmak freze kullanılırsa basamaklı keskin hatlar oluşacağından istenilen sonuç elde edilemeyecektir. Genelde kaliteli takımların ve tutucuların ilk satın alma maliyetleri yüksek olsa da uzun vadede daha kârlıdırlar. Doğru tutucu, doğru cnc tezgahı, doğru işleme stratejileri ve daha da önemlisi uygun devir/ilerleme oranları seçilmesi halinde bu kârlılık kolaylıkla fark edilecektir.

Tarama kafaları ve parmak frezelerin talaş kaldırma şekline örnek olarak aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Matkaplar

Matkaplar
Matkaplar – Sağdan 2 Tanesi Punta Matkabıdır

En basit ifadeyle delik delmeye yarar. İşlenecek malzemeye göre uç açıları ve malzemeleri değişir. HSS veya karbür matkaplar olduğu gibi takma elmas uçlu matkaplar da piyasada mevcuttur. HSS matkaplar delik delme işlemi yapılırken doğru delik merkezini bulması için ve matkap ömrü uzun olması için önden punta matkabı ile uygun derinlikte işaretleme yapılması gerekir. Ayrıca delik derinliği 4d üzerine çıktığında delik doğrusallığı sıkıntı doğurur ve matkap ömrü kısalır. Karbür matkaplarda böyle bir sıkıntı olmamakla birlikte punta matkabına da gerek yoktur ve HSS matkaplara göre daha yüksek kesme hızlarında çalışılabilir. Diğer yandan karbür matkapların içten soğutma özellikli olanları da vardır. Matkapla havuz boşaltma işlemi de pek sık karşılaşılmakla birlikte uygulanabilen bir yöntemdir. Takma insert uçlu matkaplar da vardır ve takma uçlu matkaplarla delik delinirken gagalama yaptırılması tavsiye edilmez. Delinecek delik derinliği dikkate alınarak matkap helis boyu seçilmelidir. Matkapların zırhlı ve kaplamalı olarak üretilen çeşitleri de bulunmaktadır.

Aşağıda insertli tipte yani takma uçlu bir matkabın yapısını ve çalışma şeklini izleyebilirsiniz:

 

Raybalar

Raybalar
Raybalar

Raybalar yardımıyla matkapla deldiğimiz deliğe girerek hassas ölçüye getiririz ve temiz bir yüzey elde ederiz. Aynı amaç için De’andre ya da ezme rulosu da kullanılabilir ama raybalar bu konuda bize daha ekonomik bir çözüm sunmaktadır.

Kılavuzlar

Kılavuzlar
Kılavuzlar

Kılavuzlar yardımıyla deldiğimiz deliklere diş çekebiliriz. Kılavuz takımımızı deliğe göndermeden önce havşa matkabı ile delik ağzındaki çapakları alarak konik bir ağız oluşturmamız sayesinde, hem kılavuzumuzun ömründen çalmamış oluruz ve hem de deliğimizin sağlıklı bir şekilde ağızlanması sağlanarak düzgün dişler elde ederiz. Kör delikler ve açık delikler için kullanılan kılavuzlar farklılık göstermektedir. Kör delikler için helisel talaş yollu kılavuzlar seçmemiz gerekirken açık deliklerde düz talaş yollu kılavuz seçmemiz yerinde olacaktır. Kılavuz takımlarımızın da kaplamalı çeşitlerinin bulunduğunu eklememiz yerinde olacaktır.

Sonraki yazımızda görüşmek dileğiyle…

Written by Cihan Koç

1982 doğumlu ve Çankırılıyım. 2009 Karadeniz Teknik Üniversitesi Makina Mühendisliği bölümü mezunu olmakla birlikte kendi yazılım şirketimde çalışmaktayım…

3 Comments

Leave a Reply
  1. hi
    I hope you a healthy and happy

    I am a a distributor in Iran carbide cutting tools.

    I am very willing to to cooperate with you have.

    We wish you a great day and happy

    Thanks and regards
    M. Heidarzadeh

    &

    merhaba

    Ben Eğer sağlıklı ve mutlu umut

    Ben İran karbid kesme aletleri aa distribütör duyuyorum.

    Ben var olan işbirliği yapmak çok razıyım.

    Size büyük bir gün ve mutlu bir diliyorum

    Teşekkürler ve Saygılarımızla
    M. Heidarzadeh

  2. Merhaba bir şey sormak istiyorum bu takımlarla işleme yaparken kesme yönü önemli midir? Eğer öyleyse hangi yönde kesim yaparsak takım ömrünü uzatmış ve daha hassas yüzey elde etmiş oluruz?

    • Merhaba Melih bey,

      Elbette kesme yönü önemlidir. Kesme yönünün önemli olduğu takımlar, yanal yüzeyleriyle kesme yapan takımlardır. Matkap, u-drill, rayba vb. takımlarda dönme yönleri sabit ve ilerleme yönleri sadece z ekseninde olduğu için sadece devir ve ilerleme hızları doğru verilse yeterli olacaktır. Ancak yanal yüzeyleriyle talaş kaldıran takımlarda dönme yönü ve ilerleme yönü takımın kesici ucunun en sivri ucunun iş parçasına ilk temas eden yer olmasına dikkat ederek dönme ve ilerleme yönleri tayin edilir. Detaylı bilgi istiyorsanız cihan@catiaturk.com adresinden bana ulaşabilirsiniz.

      Saygılarımla.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir