Üretim Sistemleri

Üretim Sistemleri

Üretim genel anlamıyla ham maddeleri çeşitli işlemlerden geçirerek insanlığa faydalı ürünler ortaya çıkarmak olarak tanımlanır. Üretim sistemlerini ise daha güncel bir tanımla; girdileri ekonomik değeri olan mal ve hizmetlere dönüştüren sistemler olarak adlandırabiliriz. Üretim sistemi içerisindeki insan gücüdonanımham madde gibi elemanlar belirli bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelmiştir. Ancak bu elemanların birbirleriyle etkileşimleri karmaşıklaştıkça ve sürekli artan talepler göz önüne alındığında üretim sistemlerinin yönetimi de önem arz etmeye başlar.

Örneğin bir üniversite öğrencisinin hazırladığı bitirme projesi rüzgar türbini üretimini içeriyorsa; gereken ham madde az olacağı ve nihai ürünün ticari faaliyeti olmayacağı için üretim yönetimi çok zor olmayacaktır. Ancak çok sayıda üretilecek rüzgar türbini için bir üretim sistemi tasarlamak ve yönetmek sanıldığından daha karmaşık bir hal alacaktır.

Gerekli teknolojik donanımın temin edilmesi ve işletmeye alınması için kapsamlı bir araştırma ve kurulum çalışması gerekir. Üretime katılacak iş gücünün bulunması ve iş gücüne yönelik eğitimlerin planının çıkarılması ve gerçekleştirilmesi gerekir. Üretim sırasında hammaddenin nereden sağlanacağı, yarı mamüllerin nerede üretileceği veya üretim hızının nasıl olacağı belirlenmelidir. Üretim sırasında ve sonunda stokların yeterliliği için stok yönetimi faaliyetleri yapılmalıdır. Görüldüğü gibi üretim sistemleri; iş gücü, ham madde, stok ve zaman yönetimi gibi unsurların bir araya geldiği ve sonuçta en verimli üretim sürecine ulaşmayı hedefleyen gelişmiş sistemlerdir. Aynı unsurlar hizmet geliştiren ve üreten sistemler için de geçerlidir.

Üretim Sistemleri
Üretim Sistemleri

Üretim Sistemi Unsurları ve Bütün Olarak Görebilmek

Üretim sistemini daha iyi kavrayabilmek için parça-bütün ilişkisi göz önüne alınabilir. Üretim sistemi, içinde barındırdığı elemanların birbiriyle uyumlu ve bağlantılı çalışmasıyla bir bütünü meydana getirir. Yalın üretim ve kaizen gibi çalışma disiplinleri ile her bir elemanın en verimli yöntem ile sisteme dahil olması sağlanır. Bu eleman seri üretime dahil olan üç eksenli bir robot kolu olabileceği gibi CNC kullanan bir operatör de olabilir. Her elemanın kendine verilen bir görevi bulunur. Sonuçta her eleman kendi alt çıktılarını verir. Bu çıktılar birleşerek son ürün veya hizmeti oluşturur. Bu yüzden her bir elemanın kendi içinde oluşturduğu değeri artırması ile en son çıktının değeri çok daha fazla artar. Çünkü her bir çıktının değeri, süreç sonucunda elde edilen çıktıda toplanmaktadır. Alt sistemlerin bu şekilde birleşerek ortaya çıkardıkları ürünün değeri; ayrı ayrı verebilecekleri çıktıların değerleri toplamından daha büyüktür. Bu durum üretim sistemi içinde sinerji olarak geçer.

Üretim sistemi yönetimi için bir diğer önemli yetenek sisteme bütün olarak bakabilmektir diyebiliriz. Bir elemanı sistem içinde tek başına incelemek yerine diğer sistem girdileriyle olan ilişkisi dahilinde incelemek daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Bu bütüncül yaklaşım özellikle yöneticilerin karar alma aşamasında tutarlı olmalarını sağlar. Örneğin üretim kapasitesi ve stoklar hakkında bilgi sahibi olmayan bir sistem yöneticisi sermayesinin önemli bir kısmını reklam için harcama kararı alabilir. Halbuki üretim kapasitesini bilen ve talep birden arttığında stokların yetersiz kalacağının farkında olan bir yönetici karar alırken temkinli davranır. Çünkü sisteme bütün olarak bakar ve aniden artan talebin karşılanamadığında şirketin müşteri karşısında düşeceği durumu göze almaz. Sonuçta müşteri memnuniyeti sağlanamazsa sistem ekonomik geri dönüş sağlayamaz, katma değer oluşturamaz. Yani sistem bir bütün olarak vardır ve sadece bir kaç alt sistemi iyileştirme çabası tüm sisteme orta vadede zarar verebilir.

Bu yazımızda üretim sistemi tanımını ve üretim sistemi denildiğinde girdilerin nelerden oluştuğunu ele aldık. Ayrıca sistemin parçalarının kendi içinde ve sistem içinde olan rolü ve önemini örneklerle açıklamaya gayret ettik. Günümüzde taleplerin çeşitlenmesi ve teknolojik ilerlemeler nedeniyle farklı üretim sistemlerinden bahsedilebilir. Üretim sistemlerinin çeşitlerini bir sonraki yazımızda inceleyeceğiz. Daha kapsamlı bilgi için kaynakları inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

  1. http://e-ogrenme.anadolu.edu.tr/eKitap/ISL303U.pdf
  2. http://www.sie.arizona.edu/sysengr/whatis/whatis.html
  3. http://en.wikipedia.org/wiki/Systems_engineering

Written by Osman Öztürk

2010 TOBB ETÜ Makina Mühendisliği mezunuyum, Selçuk Üniversitesi'nde yüksek lisans eğitimi ile birlikte Araştırma Görevliliği'ne devam etmekteyim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.